Kupewa Khansa ya M'mawere

Zambiri Zokhudza Khansa ya M'mawere

Khansa ya m'mawere ndi matenda omwe maselo oopsa (khansa) amapangika m'maselo a bere.

Bere limapangidwa ndi ma lobes ndi ma ducts. Bere lililonse lili ndi magawo 15 mpaka 20 otchedwa ma lobes, omwe ali ndi magawo ang'onoang'ono ambiri otchedwa ma lobes. Ma lobes amatha ndi mababu ang'onoang'ono ambiri omwe amatha kupanga mkaka. Ma lobes, ma lobes, ndi mababu amalumikizidwa ndi machubu opyapyala otchedwa ma ducts.

Bere lililonse lilinso ndi mitsempha yamagazi ndi mitsempha yamagazi. Mitsempha yamagazi imanyamula madzimadzi opanda mtundu otchedwa lymph. Mitsempha yamagazi imanyamula lymph pakati pa mitsempha yamagazi. Mitsempha yamagazi ndi kapangidwe kakang'ono kooneka ngati nyemba komwe kamasefa mitsempha yamagazi ndikusunga maselo oyera amagazi omwe amathandiza kulimbana ndi matenda ndi matenda. Magulu a mitsempha yamagazi amapezeka pafupi ndi bere mu axilla (pansi pa mkono), pamwamba pa khosi, ndi pachifuwa.

Khansa ya m'mawere ndi mtundu wachiwiri wofala kwambiri wa khansa mwa akazi aku America.

Azimayi ku United States amadwala khansa ya m'mawere kuposa khansa ina iliyonse kupatula khansa ya pakhungu. Khansa ya m'mawere ndi yachiwiri pambuyo pa khansa ya m'mapapo chifukwa cha imfa ya khansa mwa akazi aku America. Komabe, imfa zochokera ku khansa ya m'mawere zachepa pang'ono chaka chilichonse pakati pa 2007 ndi 2016. Khansa ya m'mawere imapezekanso mwa amuna, koma chiwerengero cha milandu yatsopano ndi chochepa.

Kupewa Khansa ya M'mawere

Kupewa zinthu zomwe zingakuike pachiwopsezo ndi kuwonjezera zinthu zodzitetezera kungathandize kupewa khansa.

Kupewa zinthu zomwe zingakuchititseni khansa kungathandize kupewa khansa zina. Zinthu zomwe zingakuchititseni khansa ndi monga kusuta fodya, kunenepa kwambiri, komanso kusachita masewera olimbitsa thupi mokwanira. Zinthu zina zodzitetezera monga kusiya kusuta fodya komanso kuchita masewera olimbitsa thupi zingathandizenso kupewa khansa zina. Lankhulani ndi dokotala wanu kapena katswiri wina wazaumoyo za momwe mungachepetsere chiopsezo chanu cha khansa.

Zotsatirazi ndi zinthu zomwe zimayambitsa khansa ya m'mawere:

1. Ukalamba

Ukalamba ndiye chinthu chachikulu chomwe chimayambitsa khansa zambiri. Mwayi woti munthu adwale khansa umawonjezeka pamene akukalamba.

2. Mbiri yaumwini ya khansa ya m'mawere kapena matenda a m'mawere osaopsa (osakhala khansa)

Azimayi omwe ali ndi zotsatirazi ali pachiwopsezo chachikulu cha khansa ya m'mawere:

• Mbiri ya munthu amene ali ndi khansa ya m'mawere yolowa m'thupi, khansa ya m'mapapo yotchedwa ductal carcinoma in situ (DCIS), kapena khansa ya m'mapapo yotchedwa lobular carcinoma in situ (LCIS).
• Mbiri yanga ya matenda a m'mawere osaopsa (osakhala khansa).

3. Chiwopsezo chobadwa nacho cha khansa ya m'mawere

Azimayi omwe ali ndi mbiri ya banja lawo ya khansa ya m'mawere mwa wachibale wawo woyamba (amayi, mlongo, kapena mwana wamkazi) ali ndi chiopsezo chowonjezeka cha khansa ya m'mawere.

Azimayi omwe alandira kusintha kwa majini kapena majini ena ali ndi chiopsezo chachikulu cha khansa ya m'mawere. Chiwopsezo cha khansa ya m'mawere chomwe chimabwera chifukwa cha kusintha kwa majini obadwa nacho chimadalira mtundu wa kusintha kwa majini, mbiri ya banja la khansa, ndi zina.

4. Mabere okhuthala

Kukhala ndi minofu ya m'mawere yokhuthala pa mammogram ndi chinthu chomwe chimayambitsa chiopsezo cha khansa ya m'mawere. Kuchuluka kwa chiopsezo kumadalira kuchuluka kwa minofu ya m'mawere. Azimayi omwe ali ndi mabere okhuthala kwambiri ali pachiwopsezo chachikulu cha khansa ya m'mawere kuposa akazi omwe ali ndi mabere ochepa.

Kuchuluka kwa mabere nthawi zambiri ndi khalidwe lobadwa nalo, koma limathanso kuchitika mwa akazi omwe sanabereke ana, omwe ali ndi mimba yoyamba mochedwa, omwe amamwa mahomoni omwe atatha kusamba, kapena omwe amamwa mowa.

5. Kupezeka kwa minofu ya m'mawere ku estrogen yopangidwa m'thupi

Estrogen ndi mahomoni opangidwa ndi thupi. Amathandiza thupi kukhala ndi makhalidwe abwino a kugonana kwa akazi. Kupezeka ndi estrogen kwa nthawi yayitali kungapangitse chiopsezo cha khansa ya m'mawere. Kuchuluka kwa estrogen kumakhala kwakukulu kwambiri panthawi yomwe mkazi ali msambo.

Kuchuluka kwa estrogen m'magazi a mkazi kumawonjezeka m'njira zotsatirazi:

• Kusamba koyambirira: Kuyamba kusamba uli ndi zaka 11 kapena kuchepera kumawonjezera zaka zomwe minofu ya m'mawere imakumana ndi estrogen.
• Kuyambira ali ndi zaka zambiri: Mayi akamasamba, minofu ya m'mawere ake imalandira estrogen nthawi yayitali.
• Ukalamba pobadwa koyamba kapena osabereka: Popeza kuchuluka kwa estrogen kumakhala kochepa panthawi ya mimba, minofu ya m'mawere imakumana ndi estrogen yambiri mwa akazi omwe amatenga mimba koyamba atatha zaka 35 kapena omwe sanakhalepo ndi pakati.

6. Kulandira chithandizo cha mahomoni pa zizindikiro za kusamba

Mahomoni, monga estrogen ndi progesterone, amatha kupangidwa kukhala mapiritsi mu labotale. Estrogen, progestin, kapena zonse ziwiri zitha kuperekedwa kuti zilowe m'malo mwa estrogen yomwe simapangidwanso ndi mazira m'mazira mwa amayi omwe atsala pang'ono kusamba kapena azimayi omwe achotsedwa mazira awo. Izi zimatchedwa hormone replacement therapy (HRT) kapena hormone therapy (HT). Combination HRT/HT ndi estrogen yophatikizidwa ndi progestin. Mtundu uwu wa HRT/HT umawonjezera chiopsezo cha khansa ya m'mawere. Kafukufuku akusonyeza kuti akazi akasiya kumwa estrogen yophatikizidwa ndi progestin, chiopsezo cha khansa ya m'mawere chimachepa.

7. Chithandizo cha radiation pa bere kapena pachifuwa

Chithandizo cha radiation pachifuwa pochiza khansa chimawonjezera chiopsezo cha khansa ya m'mawere, kuyambira zaka 10 kuchokera pamene chithandizo chaperekedwa. Chiwopsezo cha khansa ya m'mawere chimadalira mlingo wa radiation ndi zaka zomwe wapatsidwa. Chiwopsezo chimakhala chachikulu ngati chithandizo cha radiation chinagwiritsidwa ntchito panthawi ya kutha msinkhu, pamene mabere akupangika.

Kuchiza khansa pogwiritsa ntchito radiation m'bere limodzi sikukuwoneka kuti kukuwonjezera chiopsezo cha khansa m'bere lina.

Kwa akazi omwe alandira kusintha kwa majini a BRCA1 ndi BRCA2, kukhudzidwa ndi kuwala kwa dzuwa, monga komwe kumachokera ku x-ray ya pachifuwa, kungapangitse kuti chiopsezo cha khansa ya m'mawere chiwonjezeke, makamaka kwa akazi omwe adayesedwa x-ray asanakwanitse zaka 20.

8. Kunenepa kwambiri

Kunenepa kwambiri kumawonjezera chiopsezo cha khansa ya m'mawere, makamaka kwa amayi omwe asiya kusamba omwe sanagwiritse ntchito mankhwala obwezeretsa mahomoni.

9. Kumwa mowa

Kumwa mowa kumawonjezera chiopsezo cha khansa ya m'mawere. Chiwopsezo cha khansa chimawonjezeka pamene kuchuluka kwa mowa womwe umamwa kumawonjezeka.

Zinthu zotsatirazi ndi zomwe zimateteza khansa ya m'mawere:

1. Kuchepa kwa estrogen yopangidwa ndi thupi m'mabere

Kuchepetsa nthawi yomwe minofu ya m'mawere ya mkazi imakumana ndi estrogen kungathandize kupewa khansa ya m'mawere. Kukumana ndi estrogen kumachepa m'njira zotsatirazi:

• Mimba yoyambirira: Miyezo ya estrogen imakhala yotsika panthawi ya mimba. Azimayi omwe ali ndi mimba yonse asanakwanitse zaka 20 ali ndi chiopsezo chocheperako cha khansa ya m'mawere poyerekeza ndi amayi omwe sanabereke ana kapena omwe amabereka mwana wawo woyamba atakwanitsa zaka 35.
• Kuyamwitsa: Kuchuluka kwa estrogen kumatha kukhalabe kotsika pamene mayi akuyamwitsa. Azimayi omwe adayamwitsa ali ndi chiopsezo chocheperako cha khansa ya m'mawere poyerekeza ndi akazi omwe adakhalapo ndi ana koma sanayamwitse.

2. Kutenga mankhwala a hormone okha pambuyo pochotsa mimba, ma estrogen receptor modulators, kapena aromatase inhibitors ndi inactivators

Chithandizo cha mahomoni a estrogen okha pambuyo pa opaleshoni ya chiberekero

Mankhwala a mahomoni ndi estrogen okha angaperekedwe kwa akazi omwe adachotsedwa chiberekero. Mwa akazi awa, chithandizo cha estrogen chokha pambuyo pa kusamba chingachepetse chiopsezo cha khansa ya m'mawere. Pali chiopsezo chowonjezeka cha sitiroko ndi matenda a mtima ndi mitsempha yamagazi mwa amayi omwe adutsa kusamba omwe amatenga estrogen atachotsedwa chiberekero.

Ma modulators osankha a estrogen receptor

Tamoxifen ndi raloxifene ndi a m'gulu la mankhwala otchedwa selective estrogen receptor modulators (SERMs). Ma SERM amagwira ntchito ngati estrogen pa minofu ina m'thupi, koma amaletsa mphamvu ya estrogen pa minofu ina.

Kuchiza ndi tamoxifen kumachepetsa chiopsezo cha khansa ya m'mawere ya estrogen receptor-positive (ER-positive) ndi ductal carcinoma in situ mwa amayi omwe ali ndi nthawi yopuma komanso omwe ali pachiwopsezo chachikulu cha kusamba. Kuchiza ndi raloxifene kumachepetsanso chiopsezo cha khansa ya m'mawere mwa amayi omwe ali pachiwopsezo chachikulu cha kusamba. Ndi mankhwala aliwonse, chiopsezo chocheperako chimakhala kwa zaka zingapo kapena kuposerapo chithandizo chitayimitsidwa. Kuchuluka kwa mafupa osweka kwadziwika mwa odwala omwe akumwa raloxifene.

Kumwa tamoxifen kumawonjezera chiopsezo cha kutentha thupi, khansa ya endometrial, sitiroko, maso, ndi magazi kuundana (makamaka m'mapapo ndi miyendo). Chiwopsezo chokhala ndi mavutowa chimawonjezeka kwambiri mwa akazi azaka zopitilira 50 poyerekeza ndi akazi achichepere. Akazi azaka zosakwana 50 omwe ali pachiwopsezo chachikulu cha khansa ya m'mawere angapindule kwambiri ndi kumwa tamoxifen. Chiwopsezo chokhala ndi mavutowa chimachepa tamoxifen ikasiya kugwiritsidwa ntchito. Lankhulani ndi dokotala wanu za zoopsa ndi zabwino zomwe zingachitike mutamwa mankhwalawa.

Kumwa mankhwala a raloxifene kumawonjezera chiopsezo cha magazi kuundana m'mapapo ndi miyendo, koma zikuwoneka kuti sikuwonjezera chiopsezo cha khansa ya endometrial. Kwa amayi omwe asiya kusamba omwe ali ndi osteoporosis (kuchepa kwa mafupa), raloxifene imachepetsa chiopsezo cha khansa ya m'mawere kwa amayi omwe ali ndi chiopsezo chachikulu kapena chochepa cha khansa ya m'mawere. Sizikudziwika ngati raloxifene ingakhale ndi zotsatira zomwezo kwa amayi omwe alibe osteoporosis. Lankhulani ndi dokotala wanu za zoopsa ndi zabwino zomwe zingachitike chifukwa chomwa mankhwalawa.

Ma SERM ena akuphunziridwa m'mayesero azachipatala.

Aromatase inhibitors ndi inactivators

Mankhwala oletsa kubwerezabwereza kwa mankhwala a Aromatase (anastrozole, letrozole) ndi mankhwala oletsa kubwerezabwereza kwa mankhwala (exemestane) amachepetsa chiopsezo chobwereranso kwa mankhwala ndi khansa yatsopano ya m'mawere mwa akazi omwe ali ndi mbiri ya khansa ya m'mawere. Mankhwala oletsa kubwerezabwereza kwa mankhwala a Aromatase amachepetsanso chiopsezo cha khansa ya m'mawere mwa akazi omwe ali ndi matenda otsatirawa:

• Azimayi omwe asiya kusamba omwe ali ndi mbiri ya khansa ya m'mawere.
• Azimayi omwe alibe mbiri ya khansa ya m'mawere omwe ali ndi zaka 60 kapena kuposerapo, omwe ali ndi mbiri ya khansa ya m'mapapo yomwe idachitidwa opaleshoni ya mastectomy, kapena omwe ali ndi chiopsezo chachikulu cha khansa ya m'mawere kutengera chida cha Gail model (chida chomwe chimagwiritsidwa ntchito kuwerengera chiopsezo cha khansa ya m'mawere).

Kwa akazi omwe ali pachiwopsezo chachikulu cha khansa ya m'mawere, kumwa mankhwala oletsa aromatase kumachepetsa kuchuluka kwa estrogen komwe kumapangidwa ndi thupi. Asanasambe, estrogen imapangidwa ndi mazira ndi minofu ina m'thupi la mkazi, kuphatikizapo ubongo, minofu yamafuta, ndi khungu. Pambuyo pa kusamba, mazira amasiya kupanga estrogen, koma minofu ina siimatero. Mankhwala oletsa aromatase amaletsa ntchito ya enzyme yotchedwa aromatase, yomwe imagwiritsidwa ntchito kupanga estrogen yonse ya thupi. Mankhwala oletsa aromatase amaletsa enzymeyo kugwira ntchito.

Mavuto omwe angakhalepo chifukwa chogwiritsa ntchito mankhwala oletsa aromatase ndi monga kupweteka kwa minofu ndi mafupa, kufooka kwa mafupa, kutentha thupi, komanso kumva kutopa kwambiri.

3. Kuchotsa mabere ochepetsa chiopsezo

Azimayi ena omwe ali pachiwopsezo chachikulu cha khansa ya m'mawere angasankhe kuchotsedwa mabere onse awiri ngati palibe zizindikiro za khansa. Chiwopsezo cha khansa ya m'mawere ndi chochepa kwambiri mwa akazi awa ndipo ambiri sada nkhawa kwambiri ndi chiopsezo chawo cha khansa ya m'mawere. Komabe, ndikofunikira kwambiri kuwunika zoopsa za khansa ndi upangiri wa njira zosiyanasiyana zopewera khansa ya m'mawere musanapange chisankho ichi.

4. Kuchotsa mazira m'mimba

Mazira a mazira amapanga estrogen yambiri yomwe imapangidwa ndi thupi. Mankhwala omwe amaletsa kapena kuchepetsa kuchuluka kwa estrogen yopangidwa ndi mazira amaphatikizapo opaleshoni yochotsa mazira, chithandizo cha radiation, kapena kumwa mankhwala ena. Izi zimatchedwa ovarian ablation.

Azimayi omwe ali ndi vuto lalikulu la khansa ya m'mawere chifukwa cha kusintha kwa majini a BRCA1 ndi BRCA2 angasankhe kuchitidwa opaleshoni yochepetsa chiopsezo (kuchotsedwa kwa mazira onse awiri pamene palibe zizindikiro za khansa). Izi zimachepetsa kuchuluka kwa estrogen komwe kumapangidwa ndi thupi ndikuchepetsa chiopsezo cha khansa ya m'mawere. Kuchotsa opaleshoni yochepetsa chiopsezo kumachepetsanso chiopsezo cha khansa ya m'mawere mwa amayi omwe ali ndi vuto la khansa ya m'mawere komanso mwa amayi omwe ali ndi chiopsezo chowonjezeka cha khansa ya m'mawere chifukwa cha kuwala kwa pachifuwa. Komabe, ndikofunikira kwambiri kuwunika zoopsa za khansa ndi upangiri musanapange chisankho ichi. Kutsika mwadzidzidzi kwa estrogen kungayambitse zizindikiro za kusamba. Izi zikuphatikizapo kutentha thupi, vuto la kugona, nkhawa, ndi kuvutika maganizo. Zotsatirapo za nthawi yayitali zimaphatikizapo kuchepa kwa chilakolako chogonana, kuuma kwa nyini, komanso kuchepa kwa mafupa.

5. Kuchita masewera olimbitsa thupi mokwanira

Azimayi ochita masewera olimbitsa thupi kwa maola anayi kapena kuposerapo pa sabata ali ndi chiopsezo chocheperako cha khansa ya m'mawere. Zotsatira za masewera olimbitsa thupi pa chiopsezo cha khansa ya m'mawere zingakhale zazikulu kwambiri kwa amayi omwe ali ndi thupi lolemera kapena lochepa.

Sizikudziwika bwino ngati zotsatirazi zimakhudza chiopsezo cha khansa ya m'mawere:

1. Mankhwala oletsa kubereka okhala ndi mahomoni

Mankhwala oletsa kubereka okhala ndi mahomoni ali ndi estrogen kapena estrogen ndi progestin. Kafukufuku wina wasonyeza kuti akazi omwe akugwiritsa ntchito mankhwala oletsa kubereka okhala ndi mahomoni panopa kapena omwe akugwiritsa ntchito mankhwala oletsa kubereka okhala ndi mahomoni angakhale ndi chiopsezo chowonjezeka cha khansa ya m'mawere. Kafukufuku wina sanasonyeze chiopsezo chowonjezeka cha khansa ya m'mawere mwa akazi omwe amagwiritsa ntchito mankhwala oletsa kubereka okhala ndi mahomoni.

Mu kafukufuku wina, chiopsezo cha khansa ya m'mawere chinawonjezeka pang'ono mkazi akagwiritsa ntchito njira zolerera za mahomoni kwa nthawi yayitali. Kafukufuku wina anasonyeza kuti kuwonjezeka pang'ono kwa chiopsezo cha khansa ya m'mawere kunachepa pakapita nthawi akazi akasiya kugwiritsa ntchito njira zolerera za mahomoni.

Maphunziro ambiri akufunika kuti adziwe ngati njira zolerera za mahomoni zimakhudza chiopsezo cha khansa ya m'mawere kwa amayi.

2. Zachilengedwe

Kafukufuku sanatsimikizire kuti kukhudzana ndi zinthu zina zomwe zili m'chilengedwe, monga mankhwala, kumawonjezera chiopsezo cha khansa ya m'mawere.

Kafukufuku wasonyeza kuti zinthu zina sizikhudza kwambiri chiopsezo cha khansa ya m'mawere.

Zotsatirazi sizikhudza kwambiri chiopsezo cha khansa ya m'mawere:

• Kuchotsa mimba.
• Kusintha zakudya monga kudya mafuta ochepa kapena zipatso ndi ndiwo zamasamba zambiri.
• Kutenga mavitamini, kuphatikizapo fenretinide (mtundu wa vitamini A).
• Kusuta fodya, komwe kumagwira ntchito komanso komwe sikuchita zinthu zina (kupuma utsi wa munthu wina).
• Kugwiritsa ntchito deodorant pansi pa mkono kapena antiperspirant.
• Kutenga ma statins (mankhwala ochepetsa cholesterol).
• Kumwa mankhwala a bisphosphonates (mankhwala omwe amagwiritsidwa ntchito pochiza matenda a osteoporosis ndi hypercalcemia) pakamwa kapena kudzera m'mitsempha.
• Kusintha kwa kayendedwe ka thupi lanu (kusintha kwa thupi, maganizo, ndi khalidwe komwe kumakhudzidwa kwambiri ndi mdima ndi kuwala kwa maola 24), komwe kungakhudzidwe ndi ntchito yausiku kapena kuchuluka kwa kuwala m'chipinda chanu chogona usiku.

Chitsime:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR257994&type=1